وکیل حجر و اثبات محجوریت

اصطلاح حجر در لغت به معنی بازداشتن و منع کردن است. در دنیای حقوق حجر به معنی عدم توانایی فرد در اداره ی امور حقوقی و مالی خود است. این عدم توانایی از نقص اراده و یا فقدان آن ناشی می‌گردد و قانون چنین افرادی را محجور می‌نامد. قانون مدنی تمامی افراد را از لحظه ی بدو تولد تا لحظه ی مرگ دارای اهلیت قانونی برای دارا شدن حق می‌شناسد که به آن اهلیت تمتع می‌گویند. ولی برخورداری از حقوق مذکور منوط به دارا بودن اهلیت استیفا است که از طریق آن اجرای حقوق و انجام معاملات صورت می‌پذیرد.

به استناد قانون مدنی افراد زیر محجور شناخته می‌شوند:

صغار ( اشخاص غیربالغ ):

از نظر قانونی افرادی که به بلوغ شرعی نرسیده اند، فاقد اهلیت قانونی برای انجام معاملات و امور حقوقی شناخته می‌شوند، سن بلوغ برای دختران 9 سال تمام قمری و پسران 15 سال تمام قمری محاسبه می‌شود. البته در نظر داشته باشید افزون بر این برای انجام معاملات مالی، اثبات رشد نیز ضروریست.

مجانین:

جنون یا دیوانگی ممکن است به صورت دائمی و یا ادواری رخ دهد. قانون تمامی تصرفات، معاملات و امور مالی افراد را در شرایطی که جنون وجود دارد باطل اعلام کرده است و افراد مجنون فاقد اهلیت قانونی شناخته می‌شوند. توجه داشته باشید افرادی که به جنون ادواری دچار هستند، در شرایس و دوره های مختلف دچار جنون می‌شوند. در چنین شرایطی هرگاه اثرات جنون ظاهر گردد، شخص محجور شناخته می‌شود و در شرایطی که سلامت عقلی و روانی شخص محرز است، اهلیت استیفا پابرجاست.

اشخاص غیر رشید ( سفیه ):

از نظر قانونی سفیه به شخصی اشاره می‌کند که توانایی لازم برای اداره ی صحیح امور مالی خود را ندارد و تمامی تصرفات و معاملات او به صورت غیرعقلایی است. تمامی معاملات و تصرفات مالی چنین فردی بایستی زیر نظر قیم قانونی و یا ولی صورت پذیرد.

با توجه به موارد بالا حجر می‌تواند به دنبال صغر سن، اختلالات روانی، عدم توانایی در اداره امور مالی، کهولت سن و سایر دلایل حادث گردد.

شرایطی را در نظر بگیرید که پدر یک خانواده به دلیل کهولت سن و مشکلات پزشکی ناشی از سکته مغزی سلامتی روانی و عقلی خود را از دست داده است و یکی از فرزندان او با سوءاستفاده از این موقعیت اقدام به تنظیم یک وکالتنامه ی بلاعزل نموده و امضای پدر را بدون قصد و اراده ی او اخذ می‌کند و یا املاک او را به بهای ناچیزی می‌خرد. طبیعتا سوءاستفاده و سوءنیت این شخص محرز است و لزوم مداخله و حمایت های قانونی اینجا نمایان می‌گردد. قانون به استناد موضوع محجوریت چنین معامله و قراردادی را باطل اعلام می‌کند و تمامی آثار و تبعات حقوقی آن را منتفی می‌داند.

موضوع مذکور یکی از مهم ترین مواردیست که اهمیت و جایگاه وکیل حجر را به خوبی نشان می‌دهد. دعاوی حجر طیف وسیع و گسترده ای از موارد متعدد را در بر می‌گیرد و محدودیت های فراوانی در زمینه ی انجام بسیاری از اعمال حقوقی نظیر خرید و فروش اموال،معاملات و امور مالی و انعقاد قراردادهای حقوقی را به وجود می‌آورد.

رسیدگی به دعاوی حجر و نصب قیم در صلاحیت قانونی دادگاه خانواده محل زندگی فرد محجور قرار دارد. احراز و اثبات حجر از طریق ارجاع به پزشکی قانونی امکانپذیر است و تصمیم گیری نهایی در این رابطه با نظر قاضی پرونده صورت می‌پذیرد. توجه داشته باشید که در رابطه با اثبات محجوریت نقش وکیل حجر بسیار حائز اهمیت است و می‌تواند مسیر پرونده را تغییر دهد.